CHUYỂN ĐỘNG NGÀNH CƠ ĐIỆN (M&E) Ở VIỆT NAM

Hiện nay, Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng bùng nổ dân số. Mật độ dân số của nước ta ngày càng cao, nhất là tại các đô thị lớn. Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, dân số thành thị của nước ta sẽ đạt gần 56 triệu người vào năm 2050, mức độ đô thị hóa đạt 54%, cao hơn hầu hết các quốc gia đang phát triển. Đi đôi với thực trạng này, ngày càng nhiều công trình lớn được đầu tư xây dựng. Trong một dự án như thế, thường có hai phần chính: Phần xây dựng (Kết cấu và hoàn thiện) và Phần Cơ Điện (M&E – Mechanical & Electrical) chiếm khoảng 30-50% tổng khối lượng dự án. Như thế, hoạt động kinh doanh Cơ điện là một lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế và có mối quan hệ mật thiết với ngành xây dựng, cụ thể trong đó là các mảng đầu tư cơ sở hạ tầng, thương mại và công nghiệp, đầu tư phát triển bất động sản bởi có liên quan đến hoạt động thi công công trình. Ở Việt Nam, nói về thi công Cơ điện, phải kể đến một số nhà thầu lớn như: Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh (REE); Công ty Cổ phần Kỹ nghệ lạnh Searefico; Công ty Cổ phần Hawee cơ điện; Công ty Cổ phần kỹ thuật Sigma; Công ty Cổ phần Cơ điện Thái Bình Dương (PME); Công ty Cổ phần Kỹ thuật Công nghệ Sài Gòn (TECHGEL),…Có thể thấy rằng, đây là ngành kinh doanh mang tính đặc thù riêng và được đánh giá là nhiều tiềm năng nhưng cũng ẩn chứa nhiều rủi ro và thách thức.

   M&E là viết tắt của Mechanical & Electrical (hiểu theo tiếng việt nghĩa là Cơ khí & Điện người ta thường viết tắt là ngành kỹ sư Cơ điện).

   Hệ thống M&E được chia làm bốn hạng mục chính:

  • Hệ thống thông gió và điều hòa không khí ( Heating Ventilation Air Conditioning, gọi tắt là HVAC).
  • Cấp thoát nước và thiết bị vệ sinh ( Plumbing & Sanitary, gọi tắt là P&S).
  • Phần Điện ( Electrical).
  • Hệ thống báo cháy và chữa cháy ( Fire alarm & Fire fighting).

Trong 4 hạng mục trên thì phần Điện chiếm khoảng 40-60% khối lượng phần M&E (Tùy từng dự án, thậm chí có thể lên tới 70,80%).

   Phần Điện lại chia thành Điện nặng và Điện nhẹ.

   Điện nặng bao gồm:

Main power supply: là hệ thống cấp nguồn chính, bao gồm các tủ trung thế, đường dây trung thế, máy biến áp 24kV/0.4kV và các tủ đóng cắt chính ( gọi là MSB, main switch board). Có thể có thêm (Hệ thống tự động điều chỉnh điện áp: Automatic Voltage Regulator System, gọi tắt là AVR).

  • Hệ thống các tủ điện phân phối: Submain power supply (bao gồm cấp điện cho động lực, sản xuất, chiếu sáng, ổ cắm…).
  • Hệ thống chiếu sáng sinh hoạt: Lighting. Hệ thống ổ cắm: Socket outlet.
  • Hệ thống chiếu sáng sự cố: Emergency lighting ( đèn exit, đèn emergency).
  • Hệ thống tiếp địa: Earthing system ( or grounding system).
  • Hệ thống chống sét: Lightning protection system ( bao gồm các cọc tiếp địa và kim thu sét, khác hệ thống tiếp địa).

  Điện nhẹ bao gồm:

  • Hệ thống mạng Lan và Internet: Data network system.
  • Hệ thống điện thoại: Telephone system.
  • Hệ thống an ninh giám sát: Security & Supervisior system.
  • Hệ thống PA ( public address system)

   Phần Cơ gồm ba hạng mục còn lại.

Đây là bộ phận thi công lâu và khó khăn hơn nhiều so với phần Điện, đòi hỏi nhà thầu thi công cần phải có đầy đủ kinh nghiệm và chuyên môn để thiết kế và thi công sao cho hợp lý nhất và tiết kiệm chi phí nhất mà vẫn đảm bảo phục vụ đầy đủ nhu cầu của công trình.

   CẠNH TRANH TRÊN THỊ TRƯỜNG M&E

   Đặc điểm cần có của doanh nghiệp hoạt động trong ngành

Điều kiện cần để các doanh nghiệp tham gia hoạt động trong ngành là có vốn đầu tư ban đầu khá lớn vào hệ thống cơ sở vật chất, máy móc thiết bị và nguồn nhân lực có chuyên môn kỹ thuật chuyên biệt. Cụ thể hơn, hoạt động thi công cơ điện luôn đòi hỏi một nguồn vốn lớn để đầu tư máy móc thiết bị, tạm ứng và thanh toán hợp đồng/đơn hàng lớn. Hầu hết các doanh nghiệp thường sử dụng đòn bẩy tài chính nên có tỉ trọng vốn vay lớn. Nên những thay đổi về lãi suất, hạn mức tín dụng hay động thái của ngân hàng ảnh hưởng đến khả năng thanh toán của các doanh nghiệp thi công cơ điện. Về lao động, lao động là quản lí và các kĩ sư có chất lượng trong lĩnh vực vẫn là vấn đề làm nhức đầu nhiều nhà quản lí trong ngành.

    Rào cản thâm nhập thị trường

Sức hấp dẫn của ngành rất lớn, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng đầu tư bất động sản có thể đăng kí thêm dich vụ, hoạt động kinh doanh thêm mảng Cơ điện. Rào cản gia nhập thị trường ở mức vừa phải, các doanh nghiệp mất thời gian đầu tư máy móc, công nghệ thi công; thiết lâp nhóm đội ngũ kĩ sư, thiết lập quan hệ với các đối tác cung ứng thiết bị vật tư chất lượng; thực hiện xúc tiến khách hàng và làm thị trường. Cũng nhiều nhà thầu nước ngoài (Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc) có ý định thâm nhập thị trưởng Việt Nam.

Trong hai thập kỉ gần đây, ngành xây dựng, phát triển bất động sản, trong đó có thi công cơ điện gặp nhiều biến động, nhiều doanh nghiệp lớn, tập đoàn về lĩnh vực xây dựng được thành lập và đi vào hoạt động. Thi công hệ thống cơ điện (M&E) có tiềm năng phát triển lớn nhưng chứa đựng nhiều rủi ro, nhiều đối thủ, áp lực cạnh tranh lớn.

Dù chưa có số liệu thống kê chính thức nhưng qua báo cáo đánh giá các năm cả Bộ Xây dựng, có thể thấy rằng hoạt động đầu tư xây dựng ở Việt Nam đã tăng trưởng rất nhanh cả về số lượng công trình lẫn loại hình sản phẩm với sự tham gia của nhiều nhà thầu trong nước và quốc tế. Trong giai đoạn khó khăn nhất của thị trường (2013-2015), tốc độ tăng trưởng ước tính của ngành xây dựng là khoảng 4,4%/năm. Tuy nhiên, theo đánh giá của tổ chức nghiên cứu quốc tế BMI (Business Monitor International Research), tăng trưởng của ngành này ước tính đạt 9,85% trong năm 2016. Dự báo của BMI cũng cho thấy ngành xây dựng dân dụng và công nghiệp ước tính tăng trưởng bình quân 6,6%/năm trong giai đoạn 2017-2025. BMI cũng đánh giá rằng các nhà thầu xây dựng nước ngoài có mặt ở hầu hết các công trình nhà ở, khách sạn, tổ hợp thương mại có giá trị thi công cao tại các thành phố lớn của Việt Nam.

Theo số liệu ước tính của Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam (VAMI), số lượng nhà thầu xây dựng của Việt Nam là rất lớn. Ước tính có khoảng 150000 nhà thầu xây dựng, trong đó, 2000 nhà thầu có quy mô lớn và vừa. Trung bình, cứ 2,2 km2 lại có một nhà thầy xây dựng. Điều này cho thấy thị trường xây dựng tại Việt Nam vô cùng sôi động và đầy tính cạnh tranh.

Nguồn OD CLICK